DIŞ TİCARET VE İSTİHDAM İLİŞKİSİ: KARAMAN İLİ ÖRNEĞİ
Özet
Dış ticaret ve istihdama ilişkin gerek küresel gerek Türkiye özelinde ulusal boyutta geniş bir literatür olmasına karşılık il düzeyinde çalışmalar kısıtlıdır. Bu çalışma, mevcut literatürdeki bu boşluğu doldurmaya katkı sağlamak amacıyla Karaman ili özelinde dış ticaret ile istihdam arasındaki ilişkiyi ampirik olarak incelemeyi amaçlamaktadır Karaman ili, ekonomik yapısı itibarıyla tarım ve tarıma dayalı sanayinin ön planda olduğu bir üretim yapısına sahiptir. İlin sanayi yapısının büyük ölçüde gıda, tarım ürünleri işleme ve bu sektörlere bağlı faaliyetlerden oluşması, dış ticaret ve istihdam arasındaki ilişkinin il düzeyinde farklılaşmasına neden olabilmektedir. Bu yapının, ilin dış ticaret performansı ve istihdam dinamikleri üzerinde doğrudan etkili olduğu değerlendirilmektedir. Çalışmada, Karaman ilinin dış ticaretinin istihdam üzerindeki etkisi 2009 yılı Nisan ayı ile 2024 yılı ağustos ayı arasındaki döneme ait aylık veriler kullanılarak analiz edilmiştir. Analizde en küçük kareler (EKK) yöntemi uygulanmıştır. İstihdam göstergesi olarak Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından 4/a kapsamında tescil edilen ücretli çalışan sayısı kullanılmış; dış ticaret değişkenleri ise ithalat ve ihracat ayrımı gözetilerek modele dâhil edilmiştir. Ampirik bulgular, ihracat ile istihdam arasında pozitif yönlü ancak düşük düzeyde bir ilişkinin varlığına işaret etmektedir. Buna karşılık, ithalat ile istihdam arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edilememiştir. Elde edilen sonuçlar, Karaman ilinde istihdamın dış ticaretin özellikle ihracat bileşeninden sınırlı ölçüde etkilendiğini göstermekte ve il düzeyinde yapılacak benzer çalışmalar için önemli çıkarımlar sunmaktadır.