YOLSUZLUK VE HESAP VERİLEBİLİRLİĞİN EKONOMİK BÜYÜMEYE ETKİSİ: AB ÜLKELERİNDEN AMPİRİK KANITLAR
Özet
Yolsuzluğun ekonomik büyüme üzerindeki etkisine ilişkin kuramsal literatürde görüş birliği sağlanamamış olup, bazı araştırmacılar yolsuzluğun belirli koşullar altında bürokratik engelleri aşarak ekonomik işleyişi kolaylaştırabileceğini savunurken, karşıt görüşü benimseyen çalışmalar yolsuzluğun özellikle yenilikçi girişimleri olumsuz etkilediğini ve kaynakların verimsiz alanlara yönelmesine neden olduğunu ileri sürmektedir. Bu tartışmalardan hareketle çalışma, 2008–2023 döneminde 25 Avrupa Birliği ülkesini kapsayan bir örneklem üzerinden, yolsuzluğun kontrolü ile ifade özgürlüğü ve hesap verilebilirliğin ekonomik büyüme üzerindeki etkilerini incelemektedir. AB ülkelerinin ortak ekonomik ve politik şoklara duyarlılığı dikkate alınarak, panel yapısında yatay kesit bağımlılığının varlığı tespit edilmiş; bu doğrultuda heteroskedastisite ve otokorelasyon sorunlarına karşı dirençli standart hatalar üreten Panel Düzeltilmiş Standart Hatalar (PCSE) tahmincisi tercih edilmiştir. Analizde nüfus artış hızı, doğrudan yabancı yatırımlar ve dış ticaret hacmi kontrol değişkenleri olarak modele dâhil edilmiştir. Elde edilen bulgular hem yolsuzluğun kontrolünün hem de ifade özgürlüğü ve hesap verilebilirliğin ekonomik büyümeyi pozitif yönde ve istatistiksel olarak anlamlı biçimde etkilediğini göstermektedir. Özellikle ifade özgürlüğü ve hesap verilebilirlik göstergesinin yolsuzluğun kontrolüne kıyasla daha yüksek bir açıklayıcı güce sahip olduğu tespit edilmiş olup, bu sonuç politika yapıcıların yolsuzlukla mücadele stratejilerini güçlendirirken demokratik hesap verebilirlik mekanizmalarını da önceliklendirmeleri gerektiğine işaret etmektedir.